<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<Gradivo ID="28958" NadgradivoID="566" NRID="28437405" OceID="0" DomainUrl="https://dirros.openscience.si/" IzpisPolniUrl="https://dirros.openscience.si/IzpisGradiva.php?lang=slv&amp;id=28958" StOgledov="22" StPrenosov="8" StOcen="0" VsotaOcen="0" DatumIzvoza="2026-04-15 14:33:32" OcenaSkupna="0" StPodgradiv="0" StudijskiProgramEvsID="" JeIndeksirano="0" JeVecAvtorjev="0" DovoliZahtevkeZaDostop="0">
  <PID Url="http://hdl.handle.net/20.500.12556/DiRROS-28958">20.500.12556/DiRROS-28958</PID>
  <Naslov>Urinary porphyrin profiles and trace element imbalances in children with autism spectrum disorders</Naslov>
  <Podnaslov>insights into environmental and metabolic biomarkers</Podnaslov>
  <TujJezik_Naslov></TujJezik_Naslov>
  <TujJezik_Podnaslov></TujJezik_Podnaslov>
  <Opis>Porphyrins are intermediates in heme biosynthesis and have been proposed as biomarkers of metabolic dysfunction and environmental exposure in autism spectrum disorder (ASD). This study aimed to evaluate urinary porphyrin fractions and trace element ratios in children with ASD compared to neurotypical controls. Urinary porphyrins were quantified using high-performance liquid chromatography (HPLC), and trace elements were measured via inductively coupled plasma mass spectrometry (ICP-MS) normalized to urinary creatinine. Trace element ratios (e.g., Zn/Cu, Se/Pb) were calculated. Statistical comparisons were made using the Mann–Whitney U-test. Children with ASD showed significantly elevated urinary levels of coproporphyrin (median: 1.94 µg/g creatinine vs. 1.32 in controls; p = 0.02) and pentacarboxyporphyrin (0.86 vs. 0.57; p = 0.01), and reduced hexacarboxyporphyrin (0.12 vs. 0.23; p = 0.03). Lead (Pb) levels were significantly higher in ASD (median: 1.96 µg/g creatinine vs. 0.82; p = 0.004), while mercury (Hg) was not significantly different. Several trace element ratios differed significantly: Zn/Cu (ASD 41.9 vs. controls 49.1; p = 0.021), Se/Pb (12.9 vs. 25.7; p = 0.002), Cu/Se (0.49 vs. 0.38; p = 0.008), and Zn/Pb (19.5 vs. 44.8; p = 0.002). The Hg/Se ratio did not differ significantly.: Children with ASD demonstrate altered porphyrin profiles and trace element imbalances, including increased Pb and disrupted Zn/Cu and Se/Pb ratios, indicating oxidative stress and impaired detoxification. Combined assessment of porphyrins and trace element ratios may provide valuable non-invasive biomarkers for environmental and metabolic disturbances in ASD.</Opis>
  <TujJezik_Opis></TujJezik_Opis>
  <KljucneBesede>
    <Beseda>autism spectrum disorder</Beseda>
    <Beseda>porphyrins</Beseda>
    <Beseda>lead</Beseda>
    <Beseda>heme biosynthesis</Beseda>
    <Beseda>environmental toxicants</Beseda>
    <Beseda>biomarkers</Beseda>
    <Beseda>trace elements</Beseda>
    <Beseda>ICP-MS</Beseda>
  </KljucneBesede>
  <TujJezik_KljucneBesede>
    <Beseda>porfirini</Beseda>
    <Beseda>svinec</Beseda>
    <Beseda>biosinteza hema</Beseda>
    <Beseda>okoljski toksini</Beseda>
    <Beseda>biomarkerji</Beseda>
    <Beseda>elementi v sledovih</Beseda>
    <Beseda>ICP-MS</Beseda>
  </TujJezik_KljucneBesede>
  <Potrjeno>true</Potrjeno>
  <JeZaklenjeno>false</JeZaklenjeno>
  <JeRecenzirano>true</JeRecenzirano>
  <Zaloznik></Zaloznik>
  <Izvor></Izvor>
  <Jezik ID="1033" ISO639-3="eng">Angleški jezik</Jezik>
  <TujJezik ID="1060" ISO639-3="slv">Slovenski jezik</TujJezik>
  <Povezave></Povezave>
  <Pokrivanje></Pokrivanje>
  <CasovnoPokritje></CasovnoPokritje>
  <AvtorskePravice></AvtorskePravice>
  <VrstaGradiva ID="" DRIVER="info:eu-repo/semantics/other">Neznano</VrstaGradiva>
  <DatumVstavljanja>2026-04-14 14:54:18</DatumVstavljanja>
  <DatumObjave>2026-04-14 14:54:19</DatumObjave>
  <DatumSpremembe>2026-04-15 03:57:41</DatumSpremembe>
  <DatumTrajnegaHranjenja>0000-00-00 00:00:00</DatumTrajnegaHranjenja>
  <LetoIzida>2025</LetoIzida>
  <LetoIzidaDo>0</LetoIzidaDo>
  <KrajIzida></KrajIzida>
  <LetoIzvedbe>0</LetoIzvedbe>
  <KrajIzvedbe></KrajIzvedbe>
  <Opomba>Nasl. z nasl. zaslona;
Opis vira z dne 17. 11. 2025;
</Opomba>
  <StStrani>18 str.</StStrani>
  <StevilcenjeNivo1>iss. 21, [article no.] 10478</StevilcenjeNivo1>
  <StevilcenjeNivo2>Vol. 26</StevilcenjeNivo2>
  <Kronologija>Sep. 2025</Kronologija>
  <Patent_Stevilka></Patent_Stevilka>
  <Patent_DatumVeljavnosti>0000-00-00</Patent_DatumVeljavnosti>
  <VerzijaDokumenta>Zaloznikova</VerzijaDokumenta>
  <StatusObjaveDrugje>Objavljeno</StatusObjaveDrugje>
  <VrstaStroskaObjave>NiDoloceno</VrstaStroskaObjave>
  <DatumPoslanoVRecenzijo>0000-00-00</DatumPoslanoVRecenzijo>
  <DatumSprejetjaClanka>0000-00-00</DatumSprejetjaClanka>
  <DatumObjaveClanka>0000-00-00</DatumObjaveClanka>
  <Licence>
    <Licenca ID="6" Kratica="CC BY 4.0" Naziv="Creative Commons Priznanje avtorstva 4.0 Mednarodna" URL="http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.sl" Logo="by.png" LogoPolniUrl="https://dirros.openscience.si/teme/dirros/img/licence/by.png" DatumZacetkaLicenciranja="" VezanoNa="" VezanoNaAng="" Besedilo="" BesediloAng=""></Licenca>
  </Licence>
  <EmbargoDo></EmbargoDo>
  <VrstaEmbarga ID="1" Naziv="Takojšnja javna objava" OpenAIREDostop="openAccess"></VrstaEmbarga>
  <Osebe>
    <Oseba ID="4351" Ime="Joško" Priimek="Osredkar" AltIme="Jože Osredkar; J. Osredkar; Jožko Osredkar; Josko Osredkar; J Osredkar" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="3350883" Afiliacija="" ArrsID="10691" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="17081" Ime="Kristina" Priimek="Kumer" AltIme="Kristina Suhadolc; K. Suhadolc" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="201845091" Afiliacija="" ArrsID="34577" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="29711" Ime="Maja" Priimek="Jekovec-Vrhovšek" AltIme="Maja Jekovec- Vrhovšek; M. Jekovec-Vrhovšek; M. Jekovec- Vrhovšek; Maja Jekovec; M. Jekovec; Maja Jekovec-Vrhovsek; Maja Jekovec- Vrhovsek; Maja Jekovec Vrhovšek; Maja Jekovec Vrhovšek" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="6297699" Afiliacija="" ArrsID="27697" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="29730" Ime="Lidija" Priimek="Čuturič" AltIme="" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="262360931" Afiliacija="" ArrsID="" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="22626" Ime="Alenka" Priimek="France Štiglic" AltIme="Alenka France; Alenka France Štiglic; A. France-Štiglic; A. France- Štiglic; A. France Štiglic; A. France Štiglic; A. France - Stiglic; A. France - Stiglic; A. France Stiglic; A. France Stiglic; A. France; Alenka France Stiglic; Alenka France Stiglic; Alenka France-Štiglic; Alenka France- Štiglic" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="121596259" Afiliacija="" ArrsID="28305" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="16603" Ime="Teja" Priimek="Fabjan" AltIme="Teja Gornik; T. Fabjan; T. Gornik" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="208867171" Afiliacija="" ArrsID="35405" ORCID=""></Oseba>
  </Osebe>
  <Identifikatorji>
    <Identifikator ID="4" Sifra="UDK" Naziv="UDK" URL="">616.896</Identifikator>
    <Identifikator ID="9" Sifra="ISSN-clanka" Naziv="ISSN pri članku" URL="">1422-0067</Identifikator>
    <Identifikator ID="15" Sifra="DOI" Naziv="DOI" URL="http://dx.doi.org/10.3390/ijms262110478">10.3390/ijms262110478</Identifikator>
    <Identifikator ID="3" Sifra="CobissID" Naziv="COBISS_ID" URL="https://plus.cobiss.net/cobiss/si/sl/bib/257424643">257424643</Identifikator>
  </Identifikatorji>
  <Datoteke>
    <Datoteka ID="43201" DatotekaNRID="14652324" NamenDatotekeID="2" NamenDatoteke="Predstavitvena datoteka" FormatDatotekeID="2" FormatDatoteke=".pdf" MIME="application/pdf" IkonaFormata="pdf.gif" IkonaFormataPolniUrl="https://dirros.openscience.si/teme/dirros/img/fileTypes/pdf.gif" VelikostDatoteke="828160" VelikostDatotekeKratko="808,75 KB" DatumVstavljanja="2026-04-14 14:54:58" JeZbrisana="false" JeJavnoVidna="true" JeIndeksirana="true" JeVidno="true" VidnoOd="01.01.1970" Zaporedje="0">
      <Naziv>RAZ_Osredkar_Josko_2025.pdf</Naziv>
      <OrgNaziv>RAZ_Osredkar_Josko_2025.pdf</OrgNaziv>
      <URL></URL>
      <Opis></Opis>
      <OpisTujJezik></OpisTujJezik>
      <UrlObdelave></UrlObdelave>
      <FrekvencaAzuriranjaID>1</FrekvencaAzuriranjaID>
      <Verzija></Verzija>
      <MD5>D20268196655EA935DC30AC84F34EB06</MD5>
      <SHA256>a8ae7dec0839daf362b7c9543a3356dc23dfbc5b07efef4e6e57737e52d472ba</SHA256>
      <UUID>24996b63-3801-11f1-9cc3-001a4af901a5</UUID>
      <PID></PID>
      <PrenosPolniUrl>https://dirros.openscience.si/Dokument.php?lang=slv&amp;id=43201</PrenosPolniUrl>
      <Vsebine>
        <Vsebina TipVsebine="GoloBesedilo" JezikID="1033" Oznaka="" Dolzina="68172"></Vsebina>
      </Vsebine>
    </Datoteka>
    <Datoteka ID="43200" DatotekaNRID="0" NamenDatotekeID="5" NamenDatoteke="Izvorni URL" FormatDatotekeID="56" FormatDatoteke="URL" MIME="text/url" IkonaFormata="html.gif" IkonaFormataPolniUrl="https://dirros.openscience.si/teme/dirros/img/fileTypes/html.gif" VelikostDatoteke="0" VelikostDatotekeKratko="0,00 KB" DatumVstavljanja="2026-04-14 14:54:22" JeZbrisana="false" JeJavnoVidna="true" JeIndeksirana="false" JeVidno="true" VidnoOd="01.01.1970" Zaporedje="1">
      <Naziv></Naziv>
      <OrgNaziv></OrgNaziv>
      <URL>https://www.mdpi.com/1422-0067/26/21/10478</URL>
      <Opis></Opis>
      <OpisTujJezik></OpisTujJezik>
      <UrlObdelave></UrlObdelave>
      <FrekvencaAzuriranjaID>1</FrekvencaAzuriranjaID>
      <Verzija></Verzija>
      <MD5></MD5>
      <SHA256></SHA256>
      <UUID>0eed8296-3801-11f1-9cc3-001a4af901a5</UUID>
      <PID></PID>
      <PrenosPolniUrl>https://dirros.openscience.si/Dokument.php?lang=slv&amp;id=43200</PrenosPolniUrl>
      <Vsebine>
      </Vsebine>
    </Datoteka>
  </Datoteke>
  <Organizacije>
    <Organizacija OrganizacijaID="66" Kratica="UKC LJ" ZavodEvsID="" Logo="ukclj.png" LogoPolniUrl="https://dirros.openscience.si/teme/dirros/img/logo/ukclj.png">Univerzitetni klinični center Ljubljana</Organizacija>
  </Organizacije>
  <OrganizacijeVira>
  </OrganizacijeVira>
  <MetodeZbiranjaPodatkov>
  </MetodeZbiranjaPodatkov>
  <TipologijaDela ID="1.01" Koda="1.01" Naziv="Izvirni znanstveni članek" SchemaOrg="Article"></TipologijaDela>
  <OpenAIRE>
    <OpenAIRE ProjektID="info:eu-repo/grantAgreement/ARIS//P3-0124-2020" Stevilka="P3-0124-2020" Naslov="Metabolni in prirojeni dejavniki reproduktivnega zdravja, porod III" Akronim="" Delez="50"></OpenAIRE>
    <OpenAIRE ProjektID="info:eu-repo/grantAgreement/ARIS//J3-1756-2019" Stevilka="J3-1756-2019" Naslov="Okoljski in genetski dejavniki pri motnjah avtističnega spektra" Akronim="" Delez="50"></OpenAIRE>
  </OpenAIRE>
  <Ostalo>
    <StIrodsDatotek>0</StIrodsDatotek>
    <StDatotekPodTrajnimEmbargom>0</StDatotekPodTrajnimEmbargom>
    <StDatotekZOmejenimDostopom>0</StDatotekZOmejenimDostopom>
  </Ostalo>
</Gradivo>
