<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<Gradivo ID="28955" NadgradivoID="566" NRID="28437402" OceID="0" DomainUrl="https://dirros.openscience.si/" IzpisPolniUrl="https://dirros.openscience.si/IzpisGradiva.php?lang=slv&amp;id=28955" StOgledov="21" StPrenosov="9" StOcen="0" VsotaOcen="0" DatumIzvoza="2026-04-15 14:51:58" OcenaSkupna="0" StPodgradiv="0" StudijskiProgramEvsID="" JeIndeksirano="0" JeVecAvtorjev="0" DovoliZahtevkeZaDostop="0">
  <PID Url="http://hdl.handle.net/20.500.12556/DiRROS-28955">20.500.12556/DiRROS-28955</PID>
  <Naslov>Systemic uremic toxin burden in autism spectrum disorder</Naslov>
  <Podnaslov>a stratified urinary metabolite analysis</Podnaslov>
  <TujJezik_Naslov>Systemic uremic toxin burden in autism spectrum disorder : a stratified urinary metabolite analysis</TujJezik_Naslov>
  <TujJezik_Podnaslov></TujJezik_Podnaslov>
  <Opis>Autism spectrum disorder (ASD) is increasingly associated with microbial and metabolic disturbances, including the altered production of gut-derived uremic toxins. We investigated urinary concentrations of five representative uremic toxins—indoxyl sulfate (IS), p-cresyl sulfate (PCS), trimethylamine N-oxide (TMAO), asymmetric dimethylarginine (ADMA), and symmetric dimethylarginine (SDMA)—in 161 children with ASD and 71 healthy controls. Toxins were measured using LC-MS/MS and were normalized to creatinine. Subgroup analyses were performed by sex, age group (2–5.9 vs. 6–17 years), and autism severity based on the Childhood Autism Rating Scale (CARS). In addition to individual concentrations, we calculated the total toxin burden, proportional contributions, and functional ratios (IS/PCS, PCS/TMAO, and IS/ADMA). While individual toxin levels did not differ significantly between groups, stratified analyses revealed that PCS was higher in girls and in severe cases of ASD, whereas IS and TMAO were reduced in younger and more severely affected children. The functional ratios shifted consistently with severity—IS/PCS declined from 1.69 in controls to 0.99 in severe cases of ASD, while PCS/TMAO increased from 12.2 to 20.5. These patterns suggest a phenolic-dominant microbial signature and an altered host–microbial metabolic balance in ASD. Functional toxin profiling may offer a more sensitive approach to characterizing metabolic disturbances in ASD than concentration analysis alone.</Opis>
  <TujJezik_Opis></TujJezik_Opis>
  <KljucneBesede>
    <Beseda>autism spectrum disorder</Beseda>
    <Beseda>uremic toxins</Beseda>
    <Beseda>p-cresyl sulfate</Beseda>
    <Beseda>indoxyl sulfate</Beseda>
    <Beseda>metabolomics</Beseda>
    <Beseda>urinary biomarkers</Beseda>
    <Beseda>gut microbiota</Beseda>
    <Beseda>TMAO</Beseda>
    <Beseda>ADMA</Beseda>
  </KljucneBesede>
  <TujJezik_KljucneBesede>
    <Beseda>uremični toksini</Beseda>
    <Beseda>p-krezil sulfat</Beseda>
    <Beseda>indoksil sulfat</Beseda>
    <Beseda>metabolomika</Beseda>
    <Beseda>urinski biomarkerji</Beseda>
    <Beseda>črevesna mikrobiota</Beseda>
    <Beseda>TMAO</Beseda>
    <Beseda>ADMA</Beseda>
  </TujJezik_KljucneBesede>
  <Potrjeno>true</Potrjeno>
  <JeZaklenjeno>false</JeZaklenjeno>
  <JeRecenzirano>true</JeRecenzirano>
  <Zaloznik></Zaloznik>
  <Izvor></Izvor>
  <Jezik ID="1033" ISO639-3="eng">Angleški jezik</Jezik>
  <TujJezik ID="1060" ISO639-3="slv">Slovenski jezik</TujJezik>
  <Povezave></Povezave>
  <Pokrivanje></Pokrivanje>
  <CasovnoPokritje></CasovnoPokritje>
  <AvtorskePravice></AvtorskePravice>
  <VrstaGradiva ID="" DRIVER="info:eu-repo/semantics/other">Neznano</VrstaGradiva>
  <DatumVstavljanja>2026-04-14 14:33:41</DatumVstavljanja>
  <DatumObjave>2026-04-14 14:33:41</DatumObjave>
  <DatumSpremembe>2026-04-15 03:57:41</DatumSpremembe>
  <DatumTrajnegaHranjenja>0000-00-00 00:00:00</DatumTrajnegaHranjenja>
  <LetoIzida>2025</LetoIzida>
  <LetoIzidaDo>0</LetoIzidaDo>
  <KrajIzida></KrajIzida>
  <LetoIzvedbe>0</LetoIzvedbe>
  <KrajIzvedbe></KrajIzvedbe>
  <Opomba>Nasl. z nasl. zaslona;
Opis vira z dne 1. 9. 2025;
</Opomba>
  <StStrani>14 str.</StStrani>
  <StevilcenjeNivo1>iss. 15, [article no.] 7070</StevilcenjeNivo1>
  <StevilcenjeNivo2>Vol. 26</StevilcenjeNivo2>
  <Kronologija>2025</Kronologija>
  <Patent_Stevilka></Patent_Stevilka>
  <Patent_DatumVeljavnosti>0000-00-00</Patent_DatumVeljavnosti>
  <VerzijaDokumenta>Zaloznikova</VerzijaDokumenta>
  <StatusObjaveDrugje>Objavljeno</StatusObjaveDrugje>
  <VrstaStroskaObjave>NiDoloceno</VrstaStroskaObjave>
  <DatumPoslanoVRecenzijo>0000-00-00</DatumPoslanoVRecenzijo>
  <DatumSprejetjaClanka>0000-00-00</DatumSprejetjaClanka>
  <DatumObjaveClanka>0000-00-00</DatumObjaveClanka>
  <Licence>
    <Licenca ID="6" Kratica="CC BY 4.0" Naziv="Creative Commons Priznanje avtorstva 4.0 Mednarodna" URL="http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.sl" Logo="by.png" LogoPolniUrl="https://dirros.openscience.si/teme/dirros/img/licence/by.png" DatumZacetkaLicenciranja="" VezanoNa="" VezanoNaAng="" Besedilo="" BesediloAng=""></Licenca>
  </Licence>
  <EmbargoDo></EmbargoDo>
  <VrstaEmbarga ID="1" Naziv="Takojšnja javna objava" OpenAIREDostop="openAccess"></VrstaEmbarga>
  <Osebe>
    <Oseba ID="4351" Ime="Joško" Priimek="Osredkar" AltIme="Jože Osredkar; J. Osredkar; Jožko Osredkar; Josko Osredkar; J Osredkar" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="3350883" Afiliacija="" ArrsID="10691" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="16603" Ime="Teja" Priimek="Fabjan" AltIme="Teja Gornik; T. Fabjan; T. Gornik" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="208867171" Afiliacija="" ArrsID="35405" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="27470" Ime="Uroš" Priimek="Godnov" AltIme="U Godnov; U. Godnav" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="110381923" Afiliacija="" ArrsID="27772" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="29711" Ime="Maja" Priimek="Jekovec-Vrhovšek" AltIme="Maja Jekovec- Vrhovšek; M. Jekovec-Vrhovšek; M. Jekovec- Vrhovšek; Maja Jekovec; M. Jekovec; Maja Jekovec-Vrhovsek; Maja Jekovec- Vrhovsek; Maja Jekovec Vrhovšek; Maja Jekovec Vrhovšek" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="6297699" Afiliacija="" ArrsID="27697" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="29725" Ime="Joanna" Priimek="Giebułtowicz" AltIme="" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="429498115" Afiliacija="" ArrsID="" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="29726" Ime="Barbara" Priimek="Bobrowska-Korczak" AltIme="Barbara Bobrowska- Korczak" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="429497091" Afiliacija="" ArrsID="" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="14459" Ime="Gorazd" Priimek="Avguštin" AltIme="G. Avguštin; Gorazd Avgustin; G. Avgustin" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="2949731" Afiliacija="" ArrsID="08320" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="17081" Ime="Kristina" Priimek="Kumer" AltIme="Kristina Suhadolc; K. Suhadolc" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="201845091" Afiliacija="" ArrsID="34577" ORCID=""></Oseba>
  </Osebe>
  <Identifikatorji>
    <Identifikator ID="4" Sifra="UDK" Naziv="UDK" URL="">616.896</Identifikator>
    <Identifikator ID="9" Sifra="ISSN-clanka" Naziv="ISSN pri članku" URL="">1422-0067</Identifikator>
    <Identifikator ID="15" Sifra="DOI" Naziv="DOI" URL="http://dx.doi.org/10.3390/ijms26157070">10.3390/ijms26157070</Identifikator>
    <Identifikator ID="3" Sifra="CobissID" Naziv="COBISS_ID" URL="https://plus.cobiss.net/cobiss/si/sl/bib/247150083">247150083</Identifikator>
  </Identifikatorji>
  <Datoteke>
    <Datoteka ID="43194" DatotekaNRID="14652321" NamenDatotekeID="2" NamenDatoteke="Predstavitvena datoteka" FormatDatotekeID="2" FormatDatoteke=".pdf" MIME="application/pdf" IkonaFormata="pdf.gif" IkonaFormataPolniUrl="https://dirros.openscience.si/teme/dirros/img/fileTypes/pdf.gif" VelikostDatoteke="917029" VelikostDatotekeKratko="895,54 KB" DatumVstavljanja="2026-04-14 14:34:18" JeZbrisana="false" JeJavnoVidna="true" JeIndeksirana="true" JeVidno="true" VidnoOd="01.01.1970" Zaporedje="0">
      <Naziv>RAZ_Osredkar_Josko_2025.pdf</Naziv>
      <OrgNaziv>RAZ_Osredkar_Josko_2025.pdf</OrgNaziv>
      <URL></URL>
      <Opis></Opis>
      <OpisTujJezik></OpisTujJezik>
      <UrlObdelave></UrlObdelave>
      <FrekvencaAzuriranjaID>1</FrekvencaAzuriranjaID>
      <Verzija></Verzija>
      <MD5>D7E07170F1A2F7875CEF6A4EAD9A8745</MD5>
      <SHA256>99bcfd2926a9c8e1e576018485cec5595e4aa6af9cbda966e90abf8d3e7f210d</SHA256>
      <UUID>41c5b83c-37fe-11f1-9cc3-001a4af901a5</UUID>
      <PID></PID>
      <PrenosPolniUrl>https://dirros.openscience.si/Dokument.php?lang=slv&amp;id=43194</PrenosPolniUrl>
      <Vsebine>
        <Vsebina TipVsebine="GoloBesedilo" JezikID="1033" Oznaka="" Dolzina="45634"></Vsebina>
      </Vsebine>
    </Datoteka>
    <Datoteka ID="43193" DatotekaNRID="0" NamenDatotekeID="5" NamenDatoteke="Izvorni URL" FormatDatotekeID="56" FormatDatoteke="URL" MIME="text/url" IkonaFormata="html.gif" IkonaFormataPolniUrl="https://dirros.openscience.si/teme/dirros/img/fileTypes/html.gif" VelikostDatoteke="0" VelikostDatotekeKratko="0,00 KB" DatumVstavljanja="2026-04-14 14:33:45" JeZbrisana="false" JeJavnoVidna="true" JeIndeksirana="false" JeVidno="true" VidnoOd="01.01.1970" Zaporedje="1">
      <Naziv></Naziv>
      <OrgNaziv></OrgNaziv>
      <URL>https://www.mdpi.com/1422-0067/26/15/7070</URL>
      <Opis></Opis>
      <OpisTujJezik></OpisTujJezik>
      <UrlObdelave></UrlObdelave>
      <FrekvencaAzuriranjaID>1</FrekvencaAzuriranjaID>
      <Verzija></Verzija>
      <MD5></MD5>
      <SHA256></SHA256>
      <UUID>2d9e45ee-37fe-11f1-9cc3-001a4af901a5</UUID>
      <PID></PID>
      <PrenosPolniUrl>https://dirros.openscience.si/Dokument.php?lang=slv&amp;id=43193</PrenosPolniUrl>
      <Vsebine>
      </Vsebine>
    </Datoteka>
  </Datoteke>
  <Organizacije>
    <Organizacija OrganizacijaID="66" Kratica="UKC LJ" ZavodEvsID="" Logo="ukclj.png" LogoPolniUrl="https://dirros.openscience.si/teme/dirros/img/logo/ukclj.png">Univerzitetni klinični center Ljubljana</Organizacija>
  </Organizacije>
  <OrganizacijeVira>
  </OrganizacijeVira>
  <MetodeZbiranjaPodatkov>
  </MetodeZbiranjaPodatkov>
  <TipologijaDela ID="1.01" Koda="1.01" Naziv="Izvirni znanstveni članek" SchemaOrg="Article"></TipologijaDela>
  <OpenAIRE>
    <OpenAIRE ProjektID="info:eu-repo/grantAgreement/ARIS//P3-0124-2020" Stevilka="P3-0124-2020" Naslov="Metabolni in prirojeni dejavniki reproduktivnega zdravja, porod III" Akronim="" Delez="50"></OpenAIRE>
    <OpenAIRE ProjektID="info:eu-repo/grantAgreement/ARIS//J3-1756-2019" Stevilka="J3-1756-2019" Naslov="Okoljski in genetski dejavniki pri motnjah avtističnega spektra" Akronim="" Delez="50"></OpenAIRE>
  </OpenAIRE>
  <Ostalo>
    <StIrodsDatotek>0</StIrodsDatotek>
    <StDatotekPodTrajnimEmbargom>0</StDatotekPodTrajnimEmbargom>
    <StDatotekZOmejenimDostopom>0</StDatotekZOmejenimDostopom>
  </Ostalo>
</Gradivo>
