<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<Gradivo ID="28794" NadgradivoID="605" NRID="28402686" OceID="0" DomainUrl="https://dirros.openscience.si/" IzpisPolniUrl="https://dirros.openscience.si/IzpisGradiva.php?lang=slv&amp;id=28794" StOgledov="31" StPrenosov="13" StOcen="0" VsotaOcen="0" DatumIzvoza="2026-04-08 23:21:34" OcenaSkupna="0" StPodgradiv="0" StudijskiProgramEvsID="" JeIndeksirano="0" JeVecAvtorjev="0" DovoliZahtevkeZaDostop="0">
  <PID Url="http://hdl.handle.net/20.500.12556/DiRROS-28794">20.500.12556/DiRROS-28794</PID>
  <Naslov>Three-tier plate, triple win</Naslov>
  <Podnaslov>health, sustainability, and equity in the Slovenian nutrition guidelines 2025</Podnaslov>
  <TujJezik_Naslov></TujJezik_Naslov>
  <TujJezik_Podnaslov></TujJezik_Podnaslov>
  <Opis>The prevalence of diet-related noncommunicable diseases (NCDs; e.g., obesity, type 2 diabetes, cardiovascular disease, and certain cancers) is increasing globally, while food systems are also driving climate change and biodiversity loss. Transitioning to predominantly plant-based (“plant-forward”) dietary patterns can improve health and lower environmental impacts. We present the Slovenian Nutrition Guidelines 2025 (SNG2025)—their methodology, development, and core recommendations. Developed as adult food-based dietary guidelines, the SNG2025 are evidence-informed, drawing on the scientific literature, national nutritional data, and expert consensus. We set quantitative daily intake targets by integrating evidence on primary NCD outcomes with environmental metrics (greenhouse gas emissions, land use, and water use), which led to upper limits for animal-based foods. The recommended plant-forward dietary pattern, aligned with the EAT–Lancet planetary health diet, emphasises vegetables, fruits, legumes, whole grains, nuts, seeds, and unsaturated oils; allows low-to-moderate amounts of seafood, poultry, dairy, and eggs; and keeps red and processed meat, free sugars, refined grains, saturated fat, salt, ultra-processed foods (UPFs), and alcohol to a minimum. For the first time, we operationalise health, environmental sustainability, and equity (cultural diversity and accessibility) through a three-tier, plant-forward food plate model (Mediterranean, vegetarian [lacto-ovo], and whole food, plant-based [vegan]). The SNG2025 aim to reduce the risk of NCDs, lower the dietary environmental footprint, and improve fair access to healthy food. They signal a shift from disease management to a prevention-oriented, systems approach that aligns health and ecological goals. With robust implementation, supportive policies, and multisector collaboration, the SNG2025 can strengthen population health, foster more resilient food systems, and advance equity and long-term sustainability.</Opis>
  <TujJezik_Opis></TujJezik_Opis>
  <KljucneBesede>
    <Beseda>healthy diets</Beseda>
    <Beseda>sustainable diets</Beseda>
    <Beseda>dietery guidelines</Beseda>
    <Beseda>healthy food</Beseda>
    <Beseda>vegetarian diet</Beseda>
    <Beseda>Slovenia</Beseda>
  </KljucneBesede>
  <TujJezik_KljucneBesede>
    <Beseda>zdravo prehranjevanje</Beseda>
    <Beseda>trajnostno prehranjevanje</Beseda>
    <Beseda>smernice za zdravo prehranjevanje</Beseda>
    <Beseda>vegetarijanska prehrana</Beseda>
    <Beseda>Slovenija</Beseda>
    <Beseda>trajnostni razvoj</Beseda>
  </TujJezik_KljucneBesede>
  <Potrjeno>true</Potrjeno>
  <JeZaklenjeno>false</JeZaklenjeno>
  <JeRecenzirano>true</JeRecenzirano>
  <Zaloznik></Zaloznik>
  <Izvor></Izvor>
  <Jezik ID="1033" ISO639-3="eng">Angleški jezik</Jezik>
  <TujJezik ID="1060" ISO639-3="slv">Slovenski jezik</TujJezik>
  <Povezave></Povezave>
  <Pokrivanje></Pokrivanje>
  <CasovnoPokritje></CasovnoPokritje>
  <AvtorskePravice></AvtorskePravice>
  <VrstaGradiva ID="" DRIVER="info:eu-repo/semantics/other">Neznano</VrstaGradiva>
  <DatumVstavljanja>2026-04-07 14:53:26</DatumVstavljanja>
  <DatumObjave>2026-04-07 14:53:26</DatumObjave>
  <DatumSpremembe>2026-04-08 03:47:44</DatumSpremembe>
  <DatumTrajnegaHranjenja>0000-00-00 00:00:00</DatumTrajnegaHranjenja>
  <LetoIzida>2026</LetoIzida>
  <LetoIzidaDo>0</LetoIzidaDo>
  <KrajIzida></KrajIzida>
  <LetoIzvedbe>0</LetoIzvedbe>
  <KrajIzvedbe></KrajIzvedbe>
  <Opomba>Nasl. z nasl. zaslona;
Opis vira z dne 18. 2. 2026;
</Opomba>
  <StStrani>str. 1-25</StStrani>
  <StevilcenjeNivo1>iss. 4, [article no.] 656</StevilcenjeNivo1>
  <StevilcenjeNivo2>Vol. 15</StevilcenjeNivo2>
  <Kronologija>2026</Kronologija>
  <Patent_Stevilka></Patent_Stevilka>
  <Patent_DatumVeljavnosti>0000-00-00</Patent_DatumVeljavnosti>
  <VerzijaDokumenta>Zaloznikova</VerzijaDokumenta>
  <StatusObjaveDrugje>Objavljeno</StatusObjaveDrugje>
  <VrstaStroskaObjave>NiDoloceno</VrstaStroskaObjave>
  <DatumPoslanoVRecenzijo>0000-00-00</DatumPoslanoVRecenzijo>
  <DatumSprejetjaClanka>0000-00-00</DatumSprejetjaClanka>
  <DatumObjaveClanka>0000-00-00</DatumObjaveClanka>
  <Licence>
    <Licenca ID="6" Kratica="CC BY 4.0" Naziv="Creative Commons Priznanje avtorstva 4.0 Mednarodna" URL="http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.sl" Logo="by.png" LogoPolniUrl="https://dirros.openscience.si/teme/dirros/img/licence/by.png" DatumZacetkaLicenciranja="" VezanoNa="" VezanoNaAng="" Besedilo="" BesediloAng=""></Licenca>
  </Licence>
  <EmbargoDo></EmbargoDo>
  <VrstaEmbarga ID="1" Naziv="Takojšnja javna objava" OpenAIREDostop="openAccess"></VrstaEmbarga>
  <Osebe>
    <Oseba ID="15214" Ime="Nataša" Priimek="Fidler Mis" AltIme="N. Fidler; Nataša Fidler; Nataša Fidler-Mis; Nataša Fidler- Mis; Nataša Fidler Mis; N Fidler Mis; N Mis Fidler; N Fidler Mis; N.F. Mis; N. Fidler Mis; N. Fidler Mis; NF Mis" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="4194403" Afiliacija="" ArrsID="15312" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="29377" Ime="Boštjan" Priimek="Jakše" AltIme="Bostjan Jakse" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="23654755" Afiliacija="" ArrsID="54045" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="1584" Ime="Samo" Priimek="Kreft" AltIme="S Kreft; S. Kreft; ES Kreft" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="4223587" Afiliacija="" ArrsID="15460" ORCID="https://orcid.org/0000-0003-1324-2167"></Oseba>
    <Oseba ID="29378" Ime="Ana" Priimek="Vovk" AltIme="Ana Vovk Korže; Ana Vovk Korže; Ana Vovk-Korže; Ana Vovk- Korže; Ana Korže Vovk; Ana Korže Vovk; Ana Korže; A. Vovk Korže; A. Vovk Korže; Ana V. Korže" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="3534947" Afiliacija="" ArrsID="11655" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="8145" Ime="Zlatko" Priimek="Fras" AltIme="Zlatko Frask; Z. Fras; Zlatko Fraz; Z Fras" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="3539811" Afiliacija="" ArrsID="11685" ORCID=""></Oseba>
  </Osebe>
  <Identifikatorji>
    <Identifikator ID="4" Sifra="UDK" Naziv="UDK" URL="">612.3:613.2:641.3</Identifikator>
    <Identifikator ID="9" Sifra="ISSN-clanka" Naziv="ISSN pri članku" URL="">2304-8158</Identifikator>
    <Identifikator ID="15" Sifra="DOI" Naziv="DOI" URL="http://dx.doi.org/10.3390/foods15040656">10.3390/foods15040656</Identifikator>
    <Identifikator ID="3" Sifra="CobissID" Naziv="COBISS_ID" URL="https://plus.cobiss.net/cobiss/si/sl/bib/268891907">268891907</Identifikator>
  </Identifikatorji>
  <Datoteke>
    <Datoteka ID="42882" DatotekaNRID="14645600" NamenDatotekeID="2" NamenDatoteke="Predstavitvena datoteka" FormatDatotekeID="2" FormatDatoteke=".pdf" MIME="application/pdf" IkonaFormata="pdf.gif" IkonaFormataPolniUrl="https://dirros.openscience.si/teme/dirros/img/fileTypes/pdf.gif" VelikostDatoteke="1099248" VelikostDatotekeKratko="1,05 MB" DatumVstavljanja="2026-04-07 14:54:16" JeZbrisana="false" JeJavnoVidna="true" JeIndeksirana="true" JeVidno="true" VidnoOd="01.01.1970" Zaporedje="0">
      <Naziv>RAZ_Fidler_Mis_Natasa_2026.pdf</Naziv>
      <OrgNaziv>RAZ_Fidler_Mis_Natasa_2026.pdf</OrgNaziv>
      <URL></URL>
      <Opis></Opis>
      <OpisTujJezik></OpisTujJezik>
      <UrlObdelave></UrlObdelave>
      <FrekvencaAzuriranjaID>1</FrekvencaAzuriranjaID>
      <Verzija></Verzija>
      <MD5>D3BDEEDF0AA334C1A6F65B6B9FFC1107</MD5>
      <SHA256>cb06d051756dd106e96bc6074aa0f248616fbad0eae59071861cce0b51ed1f1d</SHA256>
      <UUID>e27702c9-3280-11f1-b7aa-001a4af901a5</UUID>
      <PID></PID>
      <PrenosPolniUrl>https://dirros.openscience.si/Dokument.php?lang=slv&amp;id=42882</PrenosPolniUrl>
      <Vsebine>
        <Vsebina TipVsebine="GoloBesedilo" JezikID="1033" Oznaka="" Dolzina="93360"></Vsebina>
      </Vsebine>
    </Datoteka>
    <Datoteka ID="42881" DatotekaNRID="0" NamenDatotekeID="5" NamenDatoteke="Izvorni URL" FormatDatotekeID="56" FormatDatoteke="URL" MIME="text/url" IkonaFormata="html.gif" IkonaFormataPolniUrl="https://dirros.openscience.si/teme/dirros/img/fileTypes/html.gif" VelikostDatoteke="0" VelikostDatotekeKratko="0,00 KB" DatumVstavljanja="2026-04-07 14:53:28" JeZbrisana="false" JeJavnoVidna="true" JeIndeksirana="false" JeVidno="true" VidnoOd="01.01.1970" Zaporedje="1">
      <Naziv></Naziv>
      <OrgNaziv></OrgNaziv>
      <URL>https://www.mdpi.com/2304-8158/15/4/656</URL>
      <Opis></Opis>
      <OpisTujJezik></OpisTujJezik>
      <UrlObdelave></UrlObdelave>
      <FrekvencaAzuriranjaID>1</FrekvencaAzuriranjaID>
      <Verzija></Verzija>
      <MD5></MD5>
      <SHA256></SHA256>
      <UUID>c62c1f9b-3280-11f1-b7aa-001a4af901a5</UUID>
      <PID></PID>
      <PrenosPolniUrl>https://dirros.openscience.si/Dokument.php?lang=slv&amp;id=42881</PrenosPolniUrl>
      <Vsebine>
      </Vsebine>
    </Datoteka>
  </Datoteke>
  <Organizacije>
    <Organizacija OrganizacijaID="66" Kratica="UKC LJ" ZavodEvsID="" Logo="ukclj.png" LogoPolniUrl="https://dirros.openscience.si/teme/dirros/img/logo/ukclj.png">Univerzitetni klinični center Ljubljana</Organizacija>
  </Organizacije>
  <OrganizacijeVira>
  </OrganizacijeVira>
  <MetodeZbiranjaPodatkov>
  </MetodeZbiranjaPodatkov>
  <TipologijaDela ID="1.01" Koda="1.01" Naziv="Izvirni znanstveni članek" SchemaOrg="Article"></TipologijaDela>
  <Ostalo>
    <StIrodsDatotek>0</StIrodsDatotek>
    <StDatotekPodTrajnimEmbargom>0</StDatotekPodTrajnimEmbargom>
    <StDatotekZOmejenimDostopom>0</StDatotekZOmejenimDostopom>
  </Ostalo>
</Gradivo>
