<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<Gradivo ID="24188" NadgradivoID="28" NRID="27699144" OceID="0" DomainUrl="https://dirros.openscience.si/" IzpisPolniUrl="https://dirros.openscience.si/IzpisGradiva.php?lang=slv&amp;id=24188" StOgledov="655" StPrenosov="353" StOcen="0" VsotaOcen="0" DatumIzvoza="2026-05-03 00:46:23" OcenaSkupna="0" StPodgradiv="0" StudijskiProgramEvsID="" JeIndeksirano="0" JeVecAvtorjev="0" DovoliZahtevkeZaDostop="0">
  <PID Url="http://hdl.handle.net/20.500.12556/DiRROS-24188">20.500.12556/DiRROS-24188</PID>
  <Naslov>Conservation hints for Pinna nobilis from a century-old genetic time capsule</Naslov>
  <Podnaslov></Podnaslov>
  <TujJezik_Naslov></TujJezik_Naslov>
  <TujJezik_Podnaslov></TujJezik_Podnaslov>
  <Opis>The noble pen shell, Pinna nobilis, is an iconic marine bivalve endemic to the Mediterranean Sea, playing a key role as an ecosystem engineer. Over the past century, it has faced severe threats from overharvesting, pollution, and catastrophic mass mortality events. This study analysed 119 mitochondrial COI gene sequences from historical (1700s, 1920s, 1970s, 1990s) and modern (2000s) samples, including survivors of recent mass mortality crises. We standardised a protocol to extract DNA from ancient byssus samples over a century old and dated the emergence of the mitochondrial lineages of Pinna nobilis, uncovering its evolutionary history in unprecedented detail. Our findings suggest two main temporal origins for the species’ genetic variation: (i) a group of modern lineages directly descended from Pinna nobilis early ancestors originating 2.5 mya, and (ii) a large group derived from the first Pleistocene radiation of the species, approximately 1.5 mya. Importantly, our research depicts the evolutionary response of Pinna nobilis to three major challenges in the last century: human overexploitation, pollution, and environmental changes. Our results highlight the species’ remarkable resilience, likely mediated by Pleistocene genetic traits, whose persistence over time mainly depends on the maintaining of a high effective population size to ensure successful recruitment.</Opis>
  <TujJezik_Opis></TujJezik_Opis>
  <KljucneBesede>
    <Beseda>noble pen shell</Beseda>
    <Beseda>genetic variability</Beseda>
    <Beseda>evolutionary response</Beseda>
    <Beseda>species conservation</Beseda>
  </KljucneBesede>
  <TujJezik_KljucneBesede>
    <Beseda>veliki leščur</Beseda>
    <Beseda>genetska variabilnost</Beseda>
    <Beseda>evolucijski odziv</Beseda>
    <Beseda>ohranjanje vrst</Beseda>
    <Beseda>Pinna nobilis</Beseda>
  </TujJezik_KljucneBesede>
  <Potrjeno>true</Potrjeno>
  <JeZaklenjeno>false</JeZaklenjeno>
  <JeRecenzirano>true</JeRecenzirano>
  <Zaloznik></Zaloznik>
  <Izvor></Izvor>
  <Jezik ID="1033" ISO639-3="eng">Angleški jezik</Jezik>
  <TujJezik ID="1060" ISO639-3="slv">Slovenski jezik</TujJezik>
  <Povezave></Povezave>
  <Pokrivanje></Pokrivanje>
  <CasovnoPokritje></CasovnoPokritje>
  <AvtorskePravice></AvtorskePravice>
  <VrstaGradiva ID="" DRIVER="info:eu-repo/semantics/other">Neznano</VrstaGradiva>
  <DatumVstavljanja>2025-11-19 12:39:16</DatumVstavljanja>
  <DatumObjave>2025-11-19 12:39:17</DatumObjave>
  <DatumSpremembe>2025-11-20 03:44:40</DatumSpremembe>
  <DatumTrajnegaHranjenja>0000-00-00 00:00:00</DatumTrajnegaHranjenja>
  <LetoIzida>2025</LetoIzida>
  <LetoIzidaDo>0</LetoIzidaDo>
  <KrajIzida></KrajIzida>
  <LetoIzvedbe>0</LetoIzvedbe>
  <KrajIzvedbe></KrajIzvedbe>
  <Opomba>Nasl. z nasl. zaslona;
Soavtorji: Chiara Locci, Noemi Pascale, Ilaria Deplano, Riccardo Senigaglia, Edoardo Batistini, Daniela Caracciolo, Mariachiara Chiantore, Saul Ciriaco, Maria Paola Ferranti, Daniele Grech, Arianna Liconti, Monica Montefalcone, Alice Oprandi, Valentina Pitacco, Marco Segarich, Rym Zakhama-Sraieb, Ahmed Ben Hmida, Salma Zribi, Fabio Scarpa, Marco Casu, Daria Sanna;
Opis vira z dne 19. 11. 2025;
</Opomba>
  <StStrani>str. 1-13</StStrani>
  <StevilcenjeNivo1>[art. no.] ǂ37660</StevilcenjeNivo1>
  <StevilcenjeNivo2>Vol. 15</StevilcenjeNivo2>
  <Kronologija>Oct. 2025</Kronologija>
  <Patent_Stevilka></Patent_Stevilka>
  <Patent_DatumVeljavnosti>0000-00-00</Patent_DatumVeljavnosti>
  <VerzijaDokumenta>Zaloznikova</VerzijaDokumenta>
  <StatusObjaveDrugje>Objavljeno</StatusObjaveDrugje>
  <VrstaStroskaObjave>NiDoloceno</VrstaStroskaObjave>
  <DatumPoslanoVRecenzijo>2025-01-08</DatumPoslanoVRecenzijo>
  <DatumSprejetjaClanka>2025-09-22</DatumSprejetjaClanka>
  <DatumObjaveClanka>2025-10-28</DatumObjaveClanka>
  <Licence>
    <Licenca ID="6" Kratica="CC BY 4.0" Naziv="Creative Commons Priznanje avtorstva 4.0 Mednarodna" URL="http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.sl" Logo="by.png" LogoPolniUrl="https://dirros.openscience.si/teme/dirros/img/licence/by.png" DatumZacetkaLicenciranja="" VezanoNa="" VezanoNaAng="" Besedilo="" BesediloAng=""></Licenca>
  </Licence>
  <EmbargoDo></EmbargoDo>
  <VrstaEmbarga ID="1" Naziv="Takojšnja javna objava" OpenAIREDostop="openAccess"></VrstaEmbarga>
  <Osebe>
    <Oseba ID="22384" Ime="Ilenia" Priimek="Azzena" AltIme="I. Azzena" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="459257091" Afiliacija="" ArrsID="" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="22385" Ime="Chiara" Priimek="Locci" AltIme="C. Locci" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="459257347" Afiliacija="" ArrsID="" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="22955" Ime="Noemi" Priimek="Pascale" AltIme="N. Pascale" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="459257859" Afiliacija="" ArrsID="" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="22956" Ime="Ilaria" Priimek="Deplano" AltIme="I. Deplano" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="459258627" Afiliacija="" ArrsID="" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="22957" Ime="Riccardo" Priimek="Senigaglia" AltIme="R. Senigaglia" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="459259395" Afiliacija="" ArrsID="" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="22383" Ime="Edoardo" Priimek="Batistini" AltIme="" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="463407107" Afiliacija="" ArrsID="" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="22382" Ime="Daniela" Priimek="Caracciolo" AltIme="D. Caracciolo" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="459255299" Afiliacija="" ArrsID="" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="16021" Ime="Mariachiara" Priimek="Chiantore" AltIme="" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="424277763" Afiliacija="" ArrsID="" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="2897" Ime="Saul" Priimek="Ciriaco" AltIme="S. Ciriaco" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="155533155" Afiliacija="" ArrsID="" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="22958" Ime="Maria Paola" Priimek="Ferranti" AltIme="M.P. Ferranti" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="459254531" Afiliacija="" ArrsID="" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="14917" Ime="Daniele" Priimek="Grech" AltIme="" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="399365379" Afiliacija="" ArrsID="" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="22959" Ime="Arianna" Priimek="Liconti" AltIme="" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="465409027" Afiliacija="" ArrsID="" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="22960" Ime="Monica" Priimek="Montefalcone" AltIme="" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="423166211" Afiliacija="" ArrsID="" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="22961" Ime="Alice" Priimek="Oprandi" AltIme="A. Oprandi" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="459254019" Afiliacija="" ArrsID="" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="4033" Ime="Valentina" Priimek="Pitacco" AltIme="V. Pitacco" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="173816675" Afiliacija="" ArrsID="34474" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="17295" Ime="Marco" Priimek="Segarich" AltIme="" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="270113379" Afiliacija="" ArrsID="" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="22962" Ime="Rym" Priimek="Zakhama-Sraieb" AltIme="" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="465409795" Afiliacija="" ArrsID="" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="22963" Ime="Ahmed" Priimek="Ben Hmida" AltIme="" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="465410563" Afiliacija="" ArrsID="" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="22964" Ime="Salma" Priimek="Zribi" AltIme="" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="465410819" Afiliacija="" ArrsID="" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="22386" Ime="Fabio" Priimek="Scarpa" AltIme="" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="463407875" Afiliacija="" ArrsID="" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="22388" Ime="Marco" Priimek="Casu" AltIme="" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="463408899" Afiliacija="" ArrsID="" ORCID=""></Oseba>
    <Oseba ID="22387" Ime="Daria" Priimek="Sanna" AltIme="" VlogaID="70" VlogaNaziv="Avtor" ConorID="463408643" Afiliacija="" ArrsID="" ORCID=""></Oseba>
  </Osebe>
  <Identifikatorji>
    <Identifikator ID="4" Sifra="UDK" Naziv="UDK" URL="">574</Identifikator>
    <Identifikator ID="9" Sifra="ISSN-clanka" Naziv="ISSN pri članku" URL="">2045-2322</Identifikator>
    <Identifikator ID="15" Sifra="DOI" Naziv="DOI" URL="http://dx.doi.org/10.1038/s41598-025-21574-6">10.1038/s41598-025-21574-6</Identifikator>
    <Identifikator ID="3" Sifra="CobissID" Naziv="COBISS_ID" URL="https://plus.cobiss.net/cobiss/si/sl/bib/257795587">257795587</Identifikator>
  </Identifikatorji>
  <Datoteke>
    <Datoteka ID="36020" DatotekaNRID="0" NamenDatotekeID="5" NamenDatoteke="Izvorni URL" FormatDatotekeID="56" FormatDatoteke="URL" MIME="text/url" IkonaFormata="html.gif" IkonaFormataPolniUrl="https://dirros.openscience.si/teme/dirros/img/fileTypes/html.gif" VelikostDatoteke="0" VelikostDatotekeKratko="0,00 KB" DatumVstavljanja="2025-11-19 12:39:25" JeZbrisana="false" JeJavnoVidna="true" JeIndeksirana="false" JeVidno="true" VidnoOd="01.01.1970" Zaporedje="0">
      <Naziv></Naziv>
      <OrgNaziv></OrgNaziv>
      <URL>https://doi.org/10.1038/s41598-025-08756-y</URL>
      <Opis></Opis>
      <OpisTujJezik></OpisTujJezik>
      <UrlObdelave></UrlObdelave>
      <FrekvencaAzuriranjaID>1</FrekvencaAzuriranjaID>
      <Verzija></Verzija>
      <MD5></MD5>
      <SHA256></SHA256>
      <UUID>66686cbd-c53c-11f0-94a7-001a4af901a5</UUID>
      <PID></PID>
      <PrenosPolniUrl>https://dirros.openscience.si/Dokument.php?lang=slv&amp;id=36020</PrenosPolniUrl>
      <Vsebine>
      </Vsebine>
    </Datoteka>
    <Datoteka ID="36022" DatotekaNRID="14475097" NamenDatotekeID="2" NamenDatoteke="Predstavitvena datoteka" FormatDatotekeID="2" FormatDatoteke=".pdf" MIME="application/pdf" IkonaFormata="pdf.gif" IkonaFormataPolniUrl="https://dirros.openscience.si/teme/dirros/img/fileTypes/pdf.gif" VelikostDatoteke="2077699" VelikostDatotekeKratko="1,98 MB" DatumVstavljanja="2025-11-19 12:41:53" JeZbrisana="false" JeJavnoVidna="true" JeIndeksirana="true" JeVidno="true" VidnoOd="01.01.1970" Zaporedje="2">
      <Naziv>RAZ_Azzena_Ilenia_2025.pdf</Naziv>
      <OrgNaziv>RAZ_Azzena_Ilenia_2025.pdf</OrgNaziv>
      <URL></URL>
      <Opis></Opis>
      <OpisTujJezik></OpisTujJezik>
      <UrlObdelave></UrlObdelave>
      <FrekvencaAzuriranjaID>1</FrekvencaAzuriranjaID>
      <Verzija></Verzija>
      <MD5>18E315F441A31BC4DE40A456E43FC788</MD5>
      <SHA256>ea00f752782ad9e9daa24062b84f73d6cfc43da9e351ba71999b9f8dcf4f8a91</SHA256>
      <UUID>bedd89bc-c53c-11f0-94a7-001a4af901a5</UUID>
      <PID></PID>
      <PrenosPolniUrl>https://dirros.openscience.si/Dokument.php?lang=slv&amp;id=36022</PrenosPolniUrl>
      <Vsebine>
        <Vsebina TipVsebine="GoloBesedilo" JezikID="1033" Oznaka="" Dolzina="61914"></Vsebina>
      </Vsebine>
    </Datoteka>
    <Datoteka ID="36021" DatotekaNRID="0" NamenDatotekeID="5" NamenDatoteke="Izvorni URL" FormatDatotekeID="56" FormatDatoteke="URL" MIME="text/url" IkonaFormata="html.gif" IkonaFormataPolniUrl="https://dirros.openscience.si/teme/dirros/img/fileTypes/html.gif" VelikostDatoteke="0" VelikostDatotekeKratko="0,00 KB" DatumVstavljanja="2025-11-19 12:41:10" JeZbrisana="false" JeJavnoVidna="true" JeIndeksirana="false" JeVidno="true" VidnoOd="01.01.1970" Zaporedje="2">
      <Naziv></Naziv>
      <OrgNaziv></OrgNaziv>
      <URL>https://www.nature.com/articles/s41598-025-21574-6</URL>
      <Opis></Opis>
      <OpisTujJezik></OpisTujJezik>
      <UrlObdelave></UrlObdelave>
      <FrekvencaAzuriranjaID>0</FrekvencaAzuriranjaID>
      <Verzija></Verzija>
      <MD5></MD5>
      <SHA256></SHA256>
      <UUID>a4fc8e65-c53c-11f0-94a7-001a4af901a5</UUID>
      <PID></PID>
      <PrenosPolniUrl>https://dirros.openscience.si/Dokument.php?lang=slv&amp;id=36021</PrenosPolniUrl>
      <Vsebine>
      </Vsebine>
    </Datoteka>
    <Datoteka ID="36023" DatotekaNRID="0" NamenDatotekeID="3" NamenDatoteke="Priloga" FormatDatotekeID="45" FormatDatoteke=".docx" MIME="application/msword" IkonaFormata="doc.gif" IkonaFormataPolniUrl="https://dirros.openscience.si/teme/dirros/img/fileTypes/doc.gif" VelikostDatoteke="1391620" VelikostDatotekeKratko="1,33 MB" DatumVstavljanja="2025-11-19 12:42:20" JeZbrisana="false" JeJavnoVidna="true" JeIndeksirana="true" JeVidno="true" VidnoOd="01.01.1970" Zaporedje="3">
      <Naziv>RAZ_Azzena_Ilenia_2025.docx</Naziv>
      <OrgNaziv>RAZ_Azzena_Ilenia_2025.docx</OrgNaziv>
      <URL></URL>
      <Opis></Opis>
      <OpisTujJezik></OpisTujJezik>
      <UrlObdelave></UrlObdelave>
      <FrekvencaAzuriranjaID>1</FrekvencaAzuriranjaID>
      <Verzija></Verzija>
      <MD5>729DAD700A6338A7D1F2280646F185F3</MD5>
      <SHA256>c7994f17ff236ba99445b82d768434a8969b2fa0e946e53d5b01c8e985d8b6a3</SHA256>
      <UUID>ce9f9369-c53c-11f0-94a7-001a4af901a5</UUID>
      <PID></PID>
      <PrenosPolniUrl>https://dirros.openscience.si/Dokument.php?lang=slv&amp;id=36023</PrenosPolniUrl>
      <Vsebine>
      </Vsebine>
    </Datoteka>
  </Datoteke>
  <Organizacije>
    <Organizacija OrganizacijaID="32" Kratica="NIB" ZavodEvsID="3200320" Logo="nib.png" LogoPolniUrl="https://dirros.openscience.si/teme/dirros/img/logo/nib.png">Nacionalni inštitut za biologijo</Organizacija>
  </Organizacije>
  <OrganizacijeVira>
  </OrganizacijeVira>
  <MetodeZbiranjaPodatkov>
  </MetodeZbiranjaPodatkov>
  <TipologijaDela ID="1.01" Koda="1.01" Naziv="Izvirni znanstveni članek" SchemaOrg="Article"></TipologijaDela>
  <OpenAIRE>
    <OpenAIRE ProjektID="info:eu-repo/grantAgreement/ARIS//P1-0237-2020" Stevilka="P1-0237-2020" Naslov="Raziskave obalnega morja" Akronim="" Delez="100"></OpenAIRE>
  </OpenAIRE>
  <Ostalo>
    <StIrodsDatotek>0</StIrodsDatotek>
    <StDatotekPodTrajnimEmbargom>0</StDatotekPodTrajnimEmbargom>
    <StDatotekZOmejenimDostopom>0</StDatotekZOmejenimDostopom>
  </Ostalo>
</Gradivo>
